Pelgrimage naar het
Mirakel van Amsterdam
Het Amsterdams Mirakel van 1345 heeft in de late middeleeuwen
een van de grootste bedevaartplaatsen van de Nederlanden
doen ontstaan. De Amsterdamse mirakelverering in de Heilige
Stede en de twee jaarlijkse Mirakelprocessies waren alom
bekend. Hoewel sinds de reformatie de devotie voor het
Amsterdams Mirakel in de 17e en de 18e eeuw heftig werd
onderdrukt, lukte het de protestanten niet de katholieke
vererint te doen verdwijnen. Maar pas nadat onder de eerste
Nederlandse koning Lodewijk Napoleon een einde werd gemaakt
aan de katholieke (en joodse) achterstelling, herleefde
het Mokums Mirakel in het katholiek bewustzijn en trok
er in 1881 voor het eerst een Stille Omgang door de Amsterdamse
binnenstad en groeide snel uit tot de nationale bedevaart
van Nederland, met jaarlijks ruin 10.000 deelnemers (in
2005)
Het mirakel had plaats in het huis van XX aan de Kalverstraat,
op de hoek van de Wijde Kapelsteeg. Al een jaar na het
wonder, in 1346 werd begonnen met de bouw van een kapel
op of naast de plaats waar het wonder plaats had. In oktober
1347 werd deze kapel ingewijd. Deze kapel brandde bij
de stadsbrand van 13 april 1421 geheel af. Ook de herbouwde
kapel brandde op 25 mei 1452 gedeeltelijk af bij een nieuwe
stadsbrand . Een niewe Mirakelkapel was 1456 weer in gebruik
en werd in 1457 aanzienlijk uitgebreid tot een hallenkerk
met drie schepen van gelijke hoogte. De Heilig Stee nam
het gehele blok tussen Kalverstraat, Rokin, Wijde Kapelsteeg
en Enge Kapelsteeg in beslag. Het heeft, hoewel aangetast
door protestantse barbarij, tot 1908, onveranderd op deze
locatie gestaan..
 AMSTERDAM
HOEK WIJDE KAPELSTEEG / KALVERSTRAAT
HERDENKINGSNIS HEILIG STEDE
Op hoek van de Wijde kapelsteeg en de Kalverstraat bevond
zich de zogenaamde Heilige Hoek, de heiligste plek van
de kapel van 't Heilig Stee. De Heilige Hoek was een separate
kapel in 't Heiligdom, met een aparte toegang voor pelgrims
die via de Wijde Kapelsteeg binnenkwamen. In deze uitbouw
was de oude mirakelhaard in het zogenaamde sacramentsaltaar
ingebouwd. Dit heilige der heilige was middels een hek
van de zich hier verdringende pelgrims in 't Heilig Stee
afgeschermd. Op de plaats waar de Heilige Hoek zich bevond
heeft Het gezelschap van de Stille Omgang in 2001een gevelsteen
met gecodeerde boodschap aangebracht.
AMSTERDAM
OUDE KERK
OUDE KERKSPLEIN
In de periode van het Mirakel van Amsterdam was de Oude
Kerk, toen nog als de Sint Nicolaaskerk de enige katholieke
parochiekerk van Amsterdam (een dorp niet groter dan 3000
inwoners). Het was het enige grote stenen gebouw van de
stad. Naar deze kerk werd volgens het verhaal de Mirakelhostie
toegebracht eerst in stilte en de derde keer in de vorm
van een feestelijke en plechtige processie. Dit vormde
het begin van een lange traditie, die later uitgroeide
tot een niet alleen kerkelijke maar ook grote burgerlijke
manifestatie, ingepast in een feestweek die uit het hele
land pelgrims naar Amsterdam trok langs de nu nog bekende
Heilige Weg.
Pelgrimage
naar de Amsterdamse Mariaverschijningen
ALKMAAR
SINT LAURENTIUS
VERDRONKENOORD 78
Op dezelfde dag dat de latere Mariazieneres Ida Peerdeman
op 13 augustus 1905 te Alkmaar werd geboren wordt ze gedoopt
door pastoor H.A. Horning in de parochiekerk van Sint
Laurentius. De kerk werd in 1859-1861 in neogotische
stijl gebouwd en is één van de vroegste
werken in Noord-Holland van de beroemde architect Pierre
Cuypers. Nu fusieparochie HH. Matthias-Laurentius aan
Verdronkenoord 78, 1811 BG Alkmaar, secretariaat tel.
072 5112396. Dekenaat Alkmaar, Hobbemalaan 125, 1816 GC
Alkmaar. tel. 072-5280022, fax 072-5280138, email: dekenaat.alkmaar@planet.nl
Op woendags om 09 uur is er een H.Mis in de voormalige
sacristie, waar ook een portret van pastoor H.A. Horning
te vinden is.
NAAR DE DOOPKERK VAN IDA: Vamuit Amsterdam verterkt
vanaf het CS een trein (richting Den Helder) om 07:52
uur van spoor 8a/b. Na aankomst in Alkmaar vertrekt er
links aan het spoor Connexxion bus 10 (richting Oudorp)
tot de eerstvolgende halte (Kanaalkade), via eerste straat
recht de oude binnenstad in. In ca. 10 minuten loopt u
naar het Verdronkenoord. De sacristie-ingang bevind zich
in het straatje links van de kerk..
AMSTERDAM CENTRUM
DE LANGESTRAAT 18
Vanuit Alkmaar vertrok de familie Peerdeman naar Amsterdam,
waar zij tot 1935 in de Langestraat 18 1 hoog woonden.
LANGESTRAAT/HOEK
Ida werkte na haar schooltijd hier op het kantoor van
de Boldoot-fabriek.
SPUISTRAAT 14
Op zaterdag 13 oktober 1917 ziet Ida, nadat ze 's
avonds in de op 8 mei 1893 door de bisschop van Haarlem
ingewijdde Dominicuskerk
in de Amsterdamse Spuistraat 14 heeft gebiecht, op straat
een wonderschone dame in verblindend licht Ze is gekleed
in een lang wit gewaad en sluier. "Dit kan alleen
maar de Heilige Maagd zijn", dacht Ida. In 1996 werd
zowel het exterieur als het interieur van deze kerk gerestaureerd,
waarbij onder meer de gepolychromeerde onderdelen van
vocht- en vuilaanslag werden ontdaan en beschadigingen
hersteld.
UITERWAARDENSTRAAT
AMSTERDAM RIVIERENBUURT (ZUID)
Van 1935 tot begin '80-er jaren zou Ida hier wonen. Het
adres waar Ida de meeste verschijningen had was Uiterwaardenstraat
408-3, 1079 DE, waar begin jaren 60 deze foto werd
gemaakt.
Een foto gemaakt in de woning in de Uiterwaardenstraat.
Zittend v.l.n.r.: Truus Peerdeman, Ida Peerdeman, Jo Groothues
Heidkamp-Peerdeman en pater Spauwen S.J. Staand v.l.n.r.:
Cas Kerstholt (een vriend van de familie), Gé Peerdeman,
Lies Kerstholt, Afra Peerdeman-Bos en haar man Pieter
Peerdeman (de enige broer van Ida) met hun beide kinderen
Jan en Heleen.
Het huis is in in gebruik als woonhuis en niet voor pelgris
toegankelijk. Met lijn 25 (tram) richting President Kennedylaan,
uitstappen hoek Uiterwaardenstraat/Rijnstraat.
BOLDOOT-FABRIEK
AMSTERDAM STAATSLIEDENBUURT (WESTERPARK)
Ida werkt het grootste deel van haar werkzame leven
in de inmiddels verdwenen zeepfabriek in neogotische stijl
aan de Haarlemmerweg. Een uit 1902 gebouwde fabriek. Zware
verliezen lijdt de onderneming in de Tweede Wereldoorlog
als zij door z'n voorraden heen raakt en de productie
moet stoppen. Smekende brieven komen binnen voor 'alstublieft
nog één flesje Eau de Cologne voor een ernstig
zieke'. Soms wordt als bewijs een doktersrecept meegestuurd.
De laatste twee oorlogsjaren stelt de directie zelfs een
recept verplicht voordat een flacon de deur uitgaat. In
1943 gooien geallieerde bommenwerpers de vliegtuigfabriek
van Fokker in Amsterdam-Noord plat. De Duitsers brengen
Fokker onder in het Boldootcomplex aan de Haarlemmerweg.
In de garage stalt de Wehrmacht zijn paarden. Na de oorlog
herovert Boldoot langzaam weer zijn plaats op de markt.
Zoals gezegd is dit schitterende gebouw is in 1964 gesloopt,
Het bevond zich ten westen van de Westergasfabriek aan
de Haarlemmerweg in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt.
Bereikbaar met tram 10 (eindhalte Van Hallstraat).
MARIA MAGDALENA-KLEUTERSCHOOL
ZAANSTRAAT AMSTERDAM (WESTERPARK)
Ida's zus was tot haar pensionering kleuterleidster in
een aan de Magdalenaparochie verbonden kleuterschool van
nonnen in de Zaanstraat. Deze kleuterschool was gevestigd
in het tegenwoordige kinderdagverblijf De Pyramide, Zaanstraat
353a 1013 SG, tel: 686 85 12. In de Westzaanstraat stortte
op de lagere school in de oorlog een vliegtuig neer. Daarna
werd de school keurig netjes opgeknapt.
Over de tijd dat juffrouw Peerdeman op de Magdalena-kleuterschool
actief was, gaat nog een wreed verhaal: Ida's zus kon
niet bijster goed opschieten met het hoofd van de kleuterschool.
Toen zou Ida bij de Moeder Overste zijn verschenen met
de mededeling dat ze een verschijning zou hebben gehad,
waarin Maria haar zou hebben verteld dat het hoofd van
de school zou moeten worden overgeplaatst. Moeder Overste
zou hier wel degelijk gehoor aan willen geven, ware het
niet dat pastoor Kouwehove van de Magdalenakerk in de
Spaarndammerkerk haar zou hebben gezegd: "Als je
dat doet, zit ik morgen bij de bisschop in Haarlem".
MARIA MAGDALENA-KERK
SPAARNDAMMERSTRAAT AMSTERDAM (WESTERPARK)
Ida werkte bij Boldoot aan de Haarlemmerweg. Haar zus
les gaf in de Zaanstraat. De dichtbijgelegen Maria Magdalenaparochie
aan de Spaarndammerstraat was een regelmatig ontmoetingspunt
voor de gezusters. De schitterende Maria Magdalenakerk
van P.J.H. Cuypers (ontwerper van o.a. het Centraal Station
en Rijksmuseum) was in 1891 ingewijd en had het vreemdste
grondplan van alle kerken die de architect ooit maakte.
Het was een driebeukige kruisvormige basiliek, gebouwd
op een driehoekig stuk land aan het begin van de Spaarndammerstraat.
Het front van de kerk was erg smal. De kerk werd breder
aan de achterzijde en eindigde in een centrale ruimte
onder de toren, met aan drie zijde transept-beuken. Hierachter
was een nog breeder deel met het koor en twee diagonaal
geplaatste kapellen in elke hoek tussen koor en zijbeuken.
De kerk werd bekroond met een stoere vierkante toren.
De Maria Magdalenakerk zou nog in de analen van de vaderlandse
popgeschiedenis belanden als eerste plek waar de muziekgroep
The Cats buiten Volendam optraden. Dat was in 1965. Een
oom van zanger Cees Veerman was daar toen pastoor. Dit
bijzondere kerkgebouw werd in 1968 gesloopt. De parochianen
kerken nu in een zaal van partijcentrum De Rijker aan
de Spaarndammerstraat 460c, 1013 SZ Amsterdam, tel. 686
29 14. De pastorie rechts van de kerk bleef behouden en
wordt tegenwoordig bewoond door PvdA-voorman Rob Oudkerk.
SINT THOMAS VAN AQUINO-KERK
AMSTERDAM RIJNSTRAAT (RIVIERENBUURT)
De kerk nauw verboden aan de twee publieke verschijningen
van Maria van Alle Volkeren die hier plaats hadden. Ook
de kerk waar het schilderij van Repke voor het eerst werd
opgehangen. Stadsdeel Zuideramstel liet deze kerk in 2002
slopen om plaats te maken voor nieuwbouwwoningen. De kerk
stond niet op eigen grond, maar bezat erfpacht. Die werd
in 1925 aangegaan voor 2600 gulden per jaar. Tot het jaar
2000 zou dat ongewijzigd blijven. om vervolgens verhoogd
te worden naar 70.000 gulden. Dat bleek een te zware last
voor de parochie. Na onderhandelingen werden de grondrechten
afgekocht door het stadsdeel. Op 11 april 2000 stelde
het Amsterdamse college van B&W de grondexploitatiebegroting
voor het plan Thomaskerk vast: sloop van de Thomaskerk
en de bouw van 400 m² winkels, twintig sociale huurwoningen
voor ouderen en dertien vrije sectorwoningen. Het tekort
van 198.000 gulden op de grondexploitatie komt ten laste
van het Vereveningsfonds.
Nadat de deelraad de kerk langdurig leeg had laten staan,
werd deze ingenomen door krakers. Tijdens een kort geding
van het stadsdeel, dat plotseling enorme haast had de
Thomas van Aquino-kerk neer te halen, haalde ze een zeperd.
Helaas lukte het de krakers niet deze voor de Amsterdamse
Mariaverschijningen zo belangrijke kerk voor het nageslacht
te behouden.
De parochie van de Thomas van Aquinokerk houdt haar vieringen
in de Maranathakerk in de Hunzestraat 85, 1079 VW Amsterdam.
Voorzitter van de parochie is Mr. de Jong, tel. 676 1337.
DUITSLAND
METTINGEN
In de privé-kapel van de familie Brenninkmeijer
(in Duitsland als Brenninkmeyer geschreven) op het C&A-landgoed
te Mettingen had Ida meerdere verschijningen. Hier hing
ook het nu zo beroemde schilderij van de Moeder van alle
Volkeren.
HOOFDSTRAAT
WIEDENBRÜCK DUITSLAND
Volgens Ida zelf zou op haar uitvoerge aanwijzingen het
schilderij zijn vervaardigd in het Repke atellier aan
de Hauptstraße van Wiedenbrück
door Heinrich Repke.
Ida: "Het mocht hier (in Holland) niet geschilderd
worden", dus week men uit naar werd het Duitse Wiedenbrück.
naar de bekende Madonna- en kerkschilders Heinrich en
zoon Willi Repke .De oude Heinrich nam de vreemde opdracht
aan "Maar ja hij had zijn eigen fatasie en toen moest
hij zich houden aan mijn opgave"
Rheda-Wiedenbrück is een dubbelstad aan de rivier
de Ems, met oude Vakwerkduizen en Westfaals Waterslot.
Ida was zeer gecharmeerd van het Westfaalse stadje dat
in het jaar 952 ontstond. Aan de Kirchplatz bezoekt ze
het Maria-altaar in de Sint Aegidiuskerk. Vanuit deze
kerk uit vertrokken volgens historica Christiane Hoffmann
"bereits festgestellte hohe Zahl der Hexenverbrennungen
in Wiedenbrück" de heksen. Als Ida deze stad
in 1583 zou hebben bezocht, was ze wis en zeker samen
met de 24 andere vrouwen in dat jaar op de Wiedenbrücker
brandstapel beland.
Moet er een bijzondere betekenis worden gegeven aan het
feit dat Maria van Alle Volkeren juist hier, waar vrouwen
met de zo gevreesde Zwarte Magie in verbindung werden
gebracht, haar portret liet schilderen. Het Wiedenbrück
waar ontelbare vrouwen door de behoeders van het katholieke
geloof naar de brandstapel werden gebracht. Omdat ze waren
betrapt op zaken als kruiden verzamelen (Kräutersammeln),
onweer veroorzaken (Wettermachen), het in een dier veranderen
(Tierverwandlung) en natuurlijk gifmengen, waarzeggerij
en het uitvoeren van een dansje met de duivel (Hexentanz).De
in 1487 te Straatsburg voor het eerst gedrukte "Hexenhammer"
was het handboek voor de heksenvervolging als een van
de meest gedrukte werken in de bgintijd van de boekdrukkunst.
Met name de rijkere alleenstaande vrouwen waren veelgezochde
slachtoffers om op hekserij ondervraagd te worden.
De van hekserij verdachte vrouwen werden door de priesters
van de inquisitie verschrikkelijk gefoltert. De mishandelingen
waren dusdanig dat menigeen naar de brandstapel verlangde
en toegaf omgang met de duivel te hebben bedreven. Geen
vrouw was veilig.
Msschien overnachte Ida in "Romantik-Hotel Ratskeller“,
ooit de gemeentelijke cantine, waarvan Ratskellerwirtin
Else Priemherr in 1578 als heks werd aangeklaagd. Door
haar buurman, omdat deze zich voor haar woning interesseerde.
Zo makkelijk ging dat in die dagen. In Wiedenbrück
dragen tot op heden een aantal straten de namen van Groot-Inquisiteurs.
Waarom moest het portret juist hier geschilderd worden?
Heinrichs zoon Willi Repke, geboren op 7 mei 1911, vierde
in 2001 zijn 90ste
verjaardag. Bij de viering wist hij zich helaas niets
meer te herinneren van een schilderij dat zijn vader van
een Amsterdamse Mariaverschijning zou hebben gemaakt.
Kaart
Wiedenbrueck
Het verslag in de notulen van het bestuur van de Amsterdamse
Thomas van Aquinokerk zou aantonen dat het beroemde schilderij
al bestond voor de verschijningen. Dat zit zo. Nadat het
schilderij op bevel van de Haarlemse bisschop uit de Thomaskerk
was verwijderd, werd het opgeslagen op de zolder van de
kerk. Toen Ida verzocht het mee te mogen nemen, begon
men moeilijk te doen en wenste men eerst een eigendomsbewijs
te zien. Dit werd volgens verslag in de vorm van een rekening,
getoond door mevrouw Brenninkmeijer. Het zou een reeds
bestaand schilderij, inclusief opschrift Vrouwe van Alle
Volkeren betreffen. Gemaakt voordat Ida haar verschijningen
zou hebben gehad. En zeker onderwerp voor nader onderzoek.
FRANKRIJK
Schilderij komt tijdelijk te hangen in Frankrijk. Ook
Ida, haar zussen en pater Brouwer brengen hier een bezoek
aan en halen persoonlijk het schilderij op als dit geconfisceert
dreigt te worden.
DIEPENBROCKSTRAAT 3
AMSTERDAM ZUID
Na diverse omzwervingen wordt op 26 juni 1970 het schilderij
van Maria van Alle Volkeren 'voorlopig' geïnstalleerd
in de kapel aan de Diepenbrockstraat 3. Een pand dat door
een van de dames Brenninkmeijer (C&A) voor een symbolisch
bedrag geschonken aan de paters van het Allerheiligst
Sacrament. Hier huist tot zijn dood in 1981 pater pater
Kerssemakers s.s.s. Hij laat na de nodige uitbreiding
van de voormalige garage een kapel maken. Waar tot op
heden het schilderij van Repke hangt. Na realisatie van
de door Maria verlangde Universele Kerk, zal het daar
blijven. Vanaf de tachtiger jaren van de vorige eeuw tot
aan haar dood zal Ida wonen in de Diepenbrockstraat
3, 1077 VX, tel 020 6620504 in Amsterdam Zuid.
DE BOELELAAN
AMSTERDAM
Op vrijdag 14 juni 1996 werd Ida opgenomen in het VU-ziekenhuis
aan De Boelelaan, waar ze in de vroege morgen van 17 juni
1996 stierf.
SINT BARBARA
AMSTERDAM SPAARNDAMMERBUURT (WESTERPARK)
U kunt het graf van de Mariazieneres bezoeken op begraafplaats
Sint Barbara aan de Spaarndammerdijk 312 in het Amsterdamse
stadsdeel Westerpark (Amsterdam West).
- Bereikbaar: met GVB stadsbus 22 (vanaf CS richting
Spaarndammerbuurt), uitstappen halte Zaanhof/Koogstraat,
dan nog 11 minuten lopen naar ingang Sint Barbara).
Alternatief: met OV naar Haarlemmerplein (bus
18, 22 en tram 3), daar taxi naar Sint Barbara begraafplaats
of wandeling door het achter de Haarlemmerpoort gelegen
Westerpark. Volg de spoorlijn en ga aan het einde van
het park rechts de voetgangerstunnel onder het spoor
door, Daarachter ligt Sint Barbara. Voor Taxidirect
in Amsterdam, bel: 77 77 777
Begraafplaats Sint Barbara
Spaarndammerdijk 312
1014AA Amsterdam
Tel: 020 6820598
www.stbarbara-amsterdam.nl
Zie ook
HOME
Katholiek Democratisch Appèl
(Amsterdam)
|
